3194 sayılı İmar Kanununda yapılan değişiklik ile yetkilerin hemen hemen bütününün merkezde toplanması esası güdülmektedir. Mevcut idari işleyiş bakımından bu girişim olumlu karşılanmaktadır. Ancak tasarının bütününe bakıldığında, tam anlamıyla “siyasallaştırılmış” bir tasarı görüntüsü vermektedir. Yakın zamanda Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından organize edilen ve hemen hemen tüm çevrelerin katılıp çeşitli atölye çalışmaları ile uzmanlık alanlarına giren konularda çalışma yaptığı Kentleşme Şurası ve ardından düzenlenen Kentsel Gelişim Stratejisi ve Eylem Planı (KENTGES) toplantıları sonucunda gerekli revizyonların yapılması gerekirken tasarıda değişikliğinin zamanlaması farklı gerek Şura gerekse KENTGES sonuçlarının önemsenmeyeceğini düşündürmektedir.

Tasarı incelendiğinde en önemli noktalardan biri de Bayındırlık Bakanlığı’nın meslek odalarının her türlü iş ve işlemlerinin yönlendirmek ve denetlemek isteğidir. Bu durum asla kabul edilemez olmakla birlikte siyasal iktidarın başta TMMOB olmak üzere tüm muhalif güçleri kontrol altın alma ve güdükleştirme planı içerisinde değerlendirilmektedir.

Tasarı da değişiklik öngörülen Madde 26 incelendiğinde ise kamusal denetimin dışlanarak Anayasaya aykırı bir şekilde denetim yetkisini devir etme planı olduğu görülmektedir. Bu maddenin ilgili paragrafının tasarıdan tamamen çıkarılması gerekmektedir.

Plan kademeleri açısından yeni bir hiyerarşik yapının tasarlandığı da değişiklikte göze çarpan en önemli noktalardan biridir. Ancak bu hiyerarşik değişiklik, tasarının değişik maddelerinde birbiri ile çelişen ifadeler bütününde bir tutarsızlık içermektedir. Çevre Düzeni Planı kavramının kaldırıldığının belirtilmesi ve ardından ilerleyen maddelerde Çevre Düzeni Planının tanımlanması gibi çelişkiler buna örnektir. Ayrıca Mekansal Strateji Planı ve Uygulama İmar Planı arasındaki tüm plan kademeleri yok sayılmaktadır. Bununla birlikte Madde 4’de 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunun ve 2683 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu değişiklik tasarısında yer almamaktadır.

Bununla birlikte Bayındırlık Bakanlığınca çıkarılan diğer genelge ve yönetmeliklerde yapılan kavramsal tanımlama ve isimlendirmeler bu tasarıda kullanılmamış ve uyumsuzluk söz konusu olmuştur. Örneğin “Jeolojik, Jeofizik, Jeoteknik ve Mikrobölgeleme” kavramı yerine “Jeolojik veya Jeoteknik” kavramı kullanılarak ciddi kavramsal hatalar ve eksiklikler yapılmıştır. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından çıkarılan 10337 sayılı Plana Esas Jeolojik-Jeoteknik ve Mikrobölgeleme genelgesinde Jeolojik etütler, Jeofizik etütler, Jeoteknik etütler ve Mikrobölgeleme etütleri ayrı ayrı çalışmaları içermekte ve bunların toparlanıp tek bir rapor haline getirilmesini istemektedir. Jeofizik Mühendisleri, Jeofizik çalışmaları ile bölgenin zemin ve depremselik özelliklerini ortaya koymakta olup jeoteknik çalışma yapmaktadır. Bu nedenle Tasarı taslakta kullanılan “Jeolojik veya Jeoteknik” ifadesi değiştirilerek “Jeolojik, Jeofizik, Jeoteknik ve Mikrobölgeleme” şeklinde kullanılmalıdır.

Ayrıca Madde 5’de yer alan Fen Adamı tanımlamasına tekniker, teknik öğretmen ve hatta 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’na göre ustalık belgesine sahip kişileri fen adamı olarak kabul ederek mühendislik yetkilerinin devri düşünülmüştür.

Odamız tarafından önerilen değişiklikler ve eklemeler yazımız ekinde karşılaştırmalı tablo halinde verilmiştir. Yapılan eklemeler altı çizili, taslaktan çıkarılması gerektiği önerilen hususlar üstü çizili olarak verilmiştir.

Sonuç itibariyle TMMOB tarafından tasarının bütününün kavramsal hatalar, Planlama pratiği açısından çok ciddi eksiklikler içermesi ve en önemlisi kamu yararı gütmemesi nedeniyle reddi gerektiği düşünülmektedir

Ek : Odamızca öneriler içeren Tasarı Taslağı (36 Sayfa)